جستجو

شهر بادگیرهای بلند،دیار قنات های عمیق،یزد

شهر بادگیرهای بلند،دیار قنات های عمیق،یزد
استان یزد،ایساتیس قدیم

امروز به همراه ویسمن سفری به استان یزد خواهیم داشت :

سرزمين‌ یزد جلوه‌هايي‌ از باشكوه‌ترين‌ و درخشان ترين‌ ميراث‌ فرهنگي‌ و تمدن‌ كهن‌ ادوار مختلف‌ تاريخي‌ ايران‌ را در خود جاي‌ داده‌ است‌. تاريخ‌ سكونت‌ انسان‌ در اين‌ خطه‌ از هزاره‌ سوم‌ پيش‌ از ميلاد فراتر رفته‌ است‌.

یزد نمادی از استقامت در دل کویرو معروف به شهر قنات ها،شهر بادگیرها وهمچنین شهر دوچرخه ها، در مرکز ایران قرار دارد.

این شهر اولین شهر خشتی خام جهان و دومین شهر تاریخی زنده دنیا پس از ونیز ایتالیا، در دره ای وسیع،خشک و محصور بین رشته کوه های شیرکوه و خرانق واقع شده است.

دره‌هاي‌ سرسبز و مناطق‌ ييلاقي‌، چشمه‌ سارها، ارتفاعات‌ و قله‌ها، غارها، حيات‌ وحش‌ و شكارگاه ها و به‌ ويژه‌ جاذبه‌هاي‌ كويري‌ از خصوصيات‌ جالب‌ توجه‌ طبيعت‌ يزد است‌ كه‌ برخي‌ از آنها جزء تفرجگاه هاي‌ مهم ‌مردم‌ استان‌ به‌ شمار مي‌آيد.

این استان‌ از لحاظ‌ كنش‌هاي‌ فرهنگي‌ نيز جالب‌ توجه‌ است‌. اين‌ منطقه‌ از لحاظ‌ رفتارهاي‌ فرهنگي‌ مردم‌ كانون‌ گوناگوني‌هاست‌ و در اين‌ بين‌ خصوصيات‌ فرهنگي‌ زرتشتيان‌ از پيشينه‌ تاريخي‌ درخشاني‌ برخوردار است‌.

آب انبارها، بادگيرها، كوچه هاي آشتي كنان و آسياب هااز مشخصه هاي اين استان است.

شهر يزد دربين ايرانيان ، به شهر بادگيرها معروف است كه در واقع ، بادگيرها سيستم تنفسي شهر محسوب مي شوند ودر فضاهاي مسكوني وقديمي ديده مي شوند.بادگيرها از چهار قسمت بدنه، قفسه، تيغه ها وسقف تشكيل شده اند.

از بناهاي تاريخي يزد مي توان به مسجد جامع كبير، بقعه سيدركن الدين، مجموعه اميرچخماق ، شاهزاده فاضل، باغ دولت آباد، حمام خان، آتشكده، آب انبار شش بادگيري، خانه محمودي، خانه لاري ها، بازار و… اشاره كرد.

Yazd

وجه تسمیه یزد

یزد واژه اي باستاني است كه ريشه در «يشت» يا «يزت» و« يسن» به معناي ستايش، نيايش، پرستش، ايزد و… دارد. به اعتقاد تعدادي از تاريخ نويسان ، دردوره ساسانيان، به فرمان يزد گرد اول در اين محل، شهري به نام «يزدان گرد» بنا گرديده است. نام يزد از همين عنوان گرفته شده وبه معناي مقدس، فرخنده ودرخور آفرين است.

مورّخان يوناني، شهر كهن وباستاني را «ايساتيس» خوانده اند كه احتمالاً بعد از ايجاد شهر كهن «كثه » پديد آمده است. پس از ظهور اسلام و گرايش مردم ايران به اين آيين، به يزد لقب «دارالعباده» داده شد.

Yazd

موقعیت یزد

استان يزد در قسمت مرکزی فلات مرکزی ایران واقع شده است و چهارمین استان به لحاظ وسعت در کشور است.

برای رسیدن به یزد از تهران، وارد جاده تهران قم شده و بسمت کاشان، سپس اصفهان و نایین حرکت کنید و پس از کیلومتر به شهر یزد میرسید.

فرهنگ مردم و غذاهای محلی

یزد را به مردمان آرام، باوقار و پرتلاش‌اش می‌شناسند. زندگی در طبیعت بی‌رحم کویر را نبوغ معماری این مردمان، در استفاده هرچه بهتر از امکانات محدود طبیعی میسر کرده است؛ آنگاه که خنکای مختصر نسیم بلندای آسمان، از قامت بادگیرها به قلب خانه‌ها راه می‌یابد و آب، این مایه آبادانی، از اعماق زمین و از کیلومترها آنطرف‌تر به راهنمایی قنات‌ها تا هر سرای و محله از شهر راه می‌یابد.

مردم یزد به زبان فارسی رایج با گویش یزدی سخن می‌گویند و بسیاری از واژه‌ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده‌اند. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می‌گویند و به ویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می‌دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.

قرار گرفتن در کمربند خشک جهانی، زمستان‌های سرد و نسبتا مرطوب و تابستان‌های گرم، طولانی و خشک یزد باعث شده تا مردم این شهر از سنت غذایی خاصی پیروی کنند. به همین دلیل یزدی‌ها تابستان را با انواع آش و زمستان را با غذاهای شیرین و شیرینی‌جات مشهور این شهر سپری می‌کنند. به علاوه در یزد اکثر غذاهای سنتی مفاهیم ارزشی خاص خود را دارد و هر کدام از آن‌ها در مراسم و مناسبت خاصی استفاده می‌شود. آش شولی و قیمه یزدی از معروف‌ترین غذاهای یزدی است که می‌توانید آن‌ها را در بسیاری از رستوران‌های یزد نوش جان کنید.

مذهب

بیشتر مردم یزد مسلمان و شیعه دوازده امامی هستند. همچنین گروه بزرگی از زرتشتیان ایران در یزد ساکن هستند. اقلیت کوچکی از یهودیان نیز ساکن این شهر می‌باشند.

Yazd

سوغات

از مشهورترین شیرینی‌های یزدی می‌توان به قطاب، پشمک، باقلوا، کیک یزدی، لوزهای پنجگانه، حاجی بادام، سوهان، نان برنجی و شامی یزدی اشاره کرد. منسوجات یزد را با شعربافی، ترمه یا انگشت بافت، زری‌دوزی، مخمل، دارایی‌بافی (ایکات)، شمد، چادرشب، روتختی و دستمال یزدی می‌شناسند. قالی، قالیچه، گلیم، سجاده، زیلو، پتو، سفره، بقچه، روفرشی، لنگ، حصیر، فال، سرامیک، کاشی، ارده، حلوا ارده، گیوه، سریشم و زیورآلات طلا از دیگر انتخاب‌های پیش رو برای خرید سوغات در استان یزد است.

Yazd

محله های قدیمی ایساتیس

قدم زدن در کوچه و خیابان‌های محله قدیمی شهر و در میان دیوارهای کاهگلی مؤثرترین مکان در درک فضای شهر است. در این کوچه‌ها به وضوح می‌توان هنر زندگی یا هم‌زیستی انسان را با طبیعت خشن از طریق سخت‌کوشی، پشتکار و قناعت دید. نمونه بارز این معماری محله «فهادان» یا «یوزداران» است. قدمگاه منصوب به امام رضا (ع) در این گذر واقع شده است. از دیگر محله‌های مهم یزد می‌توان به محله سرجمع، محله یعقوبی، محله سر دو راه، محله مصلی، محله قلعه کهنه و محله لب خندق اشاره کرد.

یکی از ویژگی‌های محله‌های قدیمی یزد، کوچه‌ها و گذرگاه‌های سرپوشیده آن هستند که به آنها ساباط گفته می‌شود. در خیلی از ساباط‌ها ورودی چند خانه یکی است. این یگانگی از نظر افزایش همبستگی محله‌ای اهمیت دارد. معمولاً خانه‌های هم‌جوار از پشت بام ساباط‌ها استفاده می‌کنند.

Yazd

جشن سده زرتشتیان

بخشی از جمعیت ایران را اقلیت های مذهبی تشکیل می دهند که در جای جای این سرزمین ساکنند و آداب و سنن خاص خود را دارند. آنها همانند ما مسلمانان، مراسمی را در زمان های مختلف برگزار می کنند و بر اساس باورهای شان سنت های خاصی را به جای می آورند. زرتشتیان از جمله این اقلیت های مذهبی هستند که از دیرباز در سرزمین مان حضور داشته و با سنت های شان چهره ای خاص به این مرز و بوم بخشیده اند. با نزدیک شدن به دهم بهمن ماه، اعضای جامعه زرتشتی به تکاپو می افتند تا برای یکی از جشن های مهم شان آماده شوند. آنها همه مقدمات را فراهم می کنند تا رسم کهن برافروختن آتش را در بهمن ماه انجام دهند و به وسیله آن اتحاد و همبستگی خود را به نمایش بگذارند.

در ایران عدد چهل از دیرباز عددی مقدس به شمار می‌آمد. چهلمین روز پس از تولد، یا چهلمین روز پس از مرگ، همیشه برای ایرانیان روز مهم و با ارزشی به شمار می‌رفته و مراسم مخصوص به خود داشته است. جشن سده نیز دقیقا چهل روز پس از جشن یلدا برگزار می‌شود. اگر یلدا را شب تولد خورشید بدانیم، چهل روز پس از تولد او نیز باید مراسمی جهت گرامی‌داشت چنین میلاد فرخنده‌ای برگزار شود. این استدلال، یکی از فلسفه‌های پیدایش جشن سده به شمار می‌رود.

در شامگاه دهم بهمن ماه زرتشتیان داخل و خارج کشور، در مکان های خاص گرد هم می آیند و با انجام کارهایی ویژه و در نهایت برپا کردن آتش، آداب جشن سَده را به جای می آورند. این جشن نمادی برای نشان دادن اهمیت نور، آتش و انرژی است و به نوعی مقابله با سرما و تاریکی زمستان به شمار می رود. جالب است بدانید که سده جنبه صرفا دینی نداشته و در تمام منابع تاریخی از آن به عنوان جشنی کهن و ملی یاد شده است.

در تقویم کهن ایرانی علاوه بر اینکه ماه ها نام خود را داشتند هر روزی نیز به یک نام خوانده می شد. بر اساس این تقویم دهم بهمن ماه برابر با آبان روز از بهمن ماه است. جشن سده نیز در روز دهم بهمن ماه هر سال یا آبان روز از بهمن ماه برگزار می شود.

Yazd

شروع مراسم

پس از آنکه خورشید غروب کرد، مردم به سمت توده هیزمی که از پیش آماده شده است، به راه می افتند.

در این مراسم بخشی از اوستا را که آتشْ‌نیایش نام دارد، می خوانند.

افرادی در مراسم لاله ای را در یک دست خود دارند تا با شعله آن هیزم را آتش بزنند.

موسیقی لحظه ای این مراسم را ترک نمی کند

مراسم در نزدیکی هیزم ها ادامه می یابد

Yazd

با بر افروخته شدن آتش، جمعیت دور هیزم ها به سبب گرما و نور زیاد پراکنده می شوند اما مردم تا خاموش شدن آتش، پیروزی روشن شدنِ آتش سده را با شادی و پایکوبی جشن می‌گیرند.

وقتی که از تندی شعله های آتش کاسته شد جمعیت به سمت آن می آیند و برخی از روی آن می پرند. کشاورزان مقداری از خاکستر سده را به نشانه خاتمه سرمای زمستان به کشتزارهای خود می برند تا سرمای زمین را در هم شکنند.

در جشن سده زرتشتیان را با لباس‌های مخصوص زرتشتی خواهید دید. رنگ قالب لباس‌ها سفید است و به راحتی می‌توانید زرتشتیان را با یک نگاه شناسایی کنید. آتش، توسط موبدان افروخته می‌شود. آتش برای زرتشتیان مقدس است و براین باورند نفس‌های آلوده آدمیان نباید به حریم مقدس آتش برخورد کند. از این‌رو موبدان را با روبنده‌هایی که به صورت زده‌اند خواهید دید.

Yazd

جشن سده در کدام شهرها برگزار میشود؟

سده در ۱۰ بهمن هر سال در شهرهای مختلفی برگزار می‌شود. زرتشتیان تهران، کرج، استان یزد و روستاهای اطراف میبد و اردکان، کرمان و روستاها، اهواز، شیراز، اصفهان، اروپا (سوئد) و آمریکا (کالیفرنیا) و استرالیا گرد هم می‌آیند و با روشن کردن آتش، راز و نیاز میکنند. اگرچه در برخی از شهرها سده باشکوه‌تر از بقیه شهرها برگزار می‌شود. مثلا در کرمان و یزد.

هنوز هم در کرمان رسم است که کشاورزان از خاکستر آتش بر زمین‌هاشان می‌پاشند، چون معتقدند خاکستر آتش سده به زمین برکت می‌دهد. به عقیده خیلی‌ها جشن سده کرمان نه تنها در ایران بلکه در دنیا همتا ندارد. جشن سده در خیابان سده شهر کرمان و در باغچه بداغ آباد حدود ۸۰ سال است که برگزار می‌شود و در بیشتر سال‌ها دو هزار نفر در آن شرکت می‌کنند.

Yazd

و اما در یزد: جشن سده در یزد و شهرستان تفت هم هرساله باشکوه برگزار می‌شود. این آیین در روز دهم بهمن ماه هر سال که در میان زرتشتیان به نام ‘روز مهر از ماه نیک اندیشی’ شهرت دارد با حضور چند هزار نفر از زرتشتیان از سراسر کشور در این شهرستان برپا می شود. در ابتدا مراسم گاته خوانی سرودهای زرتشت برپا می‌شود، در ادامه مراسم نوبت به نقاله خوانی و شاهنامه خوانی می‌رسد و بعد هم آتش ها روشن میشود و سده را به یکی از تماشایی ترین ها تبدیل میکند.

ویسمن افتخار این را دارد که این برنامه را در کنار شما تجربه کند .

Yazd

 

 

امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.