جستجو

شادگان ، ونیز ایران

شادگان ، ونیز ایران
تالاب شادگان بزرگترین تالاب ایران

این بار به دیدن جاذبه ای از جنس طبیعت میرویم. موهبتی طبیعی که به عنوان یک دارایی ملی و بین المللی اهمیت فراوانی دارد. باهم راهی استان خوزستان میشویم تا به تماشای تالاب  شادگان و روستای معروف صراخیه برویم. در این سفر همراه ما باشید تا از زیبایی های این منطقه بگوییم.

ابتدا از ویژگی های تالاب برایتان میگوییم و بعد سفری در روستا خواهیم داشت.

پس با ویسمن در ادامه این سفر همراه باشید .....

معرفی تالاب

تالاب شادگان با 400 هزار هکتار وسعت به عنوان بزرگترین تالاب ایران در کنوانسیون بین المللی رامسر، در راستای حفاظت از تالاب ها، به عنوان تالاب بین المللی به ثبت رسیده است.

تالاب شادگان در موقعیت جغرافیایی N3029 E4845 در استان خوزستان واقع است. این تالاب در جنوب غربی ایران در جنوب شهر شادگان در استان خوزستان واقع شده‌است. در همایش تالاب‌های جهان که در رامسر برگزار شد تصمیم گرفته شد که سه تالاب شادگان، خورموسی و خور الامیه با عنوان تالاب شادگان شناخته شود.

پهناوری: حدود ۴۰۰ هزار هکتار

پناهگاه حیات وحش: ۳۲۷۷۶۵ هکتار

ویژگی های تالاب شادگان

تالاب شادگان (با مساحت ۵۳۷۷۰۰ هکتار) یک سیستم زیست محیطی وسیع متشکل از تالابهای شیرین و شور، به علاوه خلیج جزر و مدی خور موسی و جزایر آن است. تالاب در پایین دست حوضه رودخانه جراحی بین شهرهای شادگان، آبادان و ماهشهر در استان خوزستان قرار داشته و در سمت پائین دست، به خلیج فارس می پیوندد. تالاب شادگان بزرگترین رامسر سایت ایران بوده که در سال ۱۹۷۵ (۱۳۵۴) به ثبت رسیده  و به عنوان یک تالاب مهم بین المللی شناخته شده، از تنوع زیستی غنی ای برخوردار می باشد. در مطالعات سال ۱۳۸۱ ،۱۷ جامعه اصلی گیاهی متشکل از ۱۱۰ گونه گیاهی در محدوده تالاب (شامل جزایر خور موسی)  شناسایی شده اند. همچنین این تالاب به دلیل تنوع جانوری اش از نظر بین المللی بسیار معروف و با اهمیت است و تا کنون حدود ۳۱۱ گونه جانوری در حاشیه این تالاب شناسائی شده است.

از ویژگیهای مهم و بی نظیر تالاب شادگان می توان به مقیاس بزرگ، طبیعی بودن، تنوع زیستگاهی، و نقشی که در تامین معاش ساکنین محلی ایفا می نماید اشاره نمود. سه شهر بزرگ شادگان، آبادان و ماهشهر در حاشیه این تالاب قرار گرفته و تعدادی روستا نیز در مجاورت آن قرار دارند و دو روستا نیز در داخل این تالاب قرار گرفته اند. جمعیت شهر شادگان و روستاهای اطراف از نظر تاریخی برای تامین معاش وابسته به تالاب هستند. بخش عمده جمعیت این شهرها و روستاها عرب هستند که به کشت محصولات کشاورزی و خرما و دامداری به عنوان منابع اصلی اشتغال و تامین درآمد می پردازند. دامداری (گاومیش)، ماهیگیری، شکار پرنده، نی بری  و برداشت علوفه منافعی هستند که از این تالاب نصیب مردم می شود. از مهمترین تهدیدات این تالاب می توان به جریانات ورودی زهکش ها، آلودگی آب، کاهش جریانهای سیلابی، تغییرات اقلیمی/ خشکسالی طولانی مدت، معرفی گونه های غیربومی، نشت مواد نفتی از لوله­ها و اختلال و ایجاد مزاحمت برای حیات وحش اشاره نمود.

پوشش گیاهی

در بخش آب شیرین تالاب، پوشش گیاهی متنوع و انبوهی رشد یافته که ویژگی خاصی به آن بخشیده و محل بسیار مناسبی برای گذراندن ایام پرندگان مهاجر گردیده است. منطقه آب شور تالاب فاقد پوشش گیاهی است. آن قسمت از تالاب که در جنوب جاده آبادان- ماهشهر واقع است. بدلیل نزدیکی به خلیج فارس و تأثیرات جزر و مد دریا و وسعت شوره زار، دارای پوشش گیاهی ۲۵% و در بعضی از نقاط فاقد پوشش گیاهی است. در قسمت جنـوبی گونه های غالب را علف شور و گیاهان تیره ی گرامینه تشکیل می دهـد و درقسمت شمال جاده آبادان- ماهشهر پوشش گیاهی مطلوب حدود %۹۰-۸۰ و گونه های غالب، جگن و لوئی و گیاهان علفی تیره گرامینه می باشد. بـه طور کـلی پوشش گیـاهی داخل تـالاب از گیـاهان هیگروفیت و مزوفیت دائـمی و فصلی وپوشش گیاهان اراضی حواشی آن به جز نخلستان ها و زمین های زراعی از اجتماعات گیاهان هالوفیت تشکیل شده است.

گیاه فریبنده تالاب ، لویی

لویی گیاه فریبندۀ تالاب است. چند ساله و علفی و زیستگاه طبیعی آن مرداب ها، برکه ها و باتلاق های مناطق معتدل است. معمولا عمق آب نباید بیش از 80 سانتیمتر باشد. سرعت رشد این گیاه سریع است و ارتفاع آن غالبا به 3 متر می رسد.

برگ های این گیاه متناوب بوده، باریک و دراز هستند و پهنای آن ها 4-2 سانتیمتر است. از قاعده ساقه خارج می شوند و به طور عمودی تا راس ساقه بالا می روند.

شکوفایی گل های این گیاه بین خرداد تا تیر است. این گل ها تک جنسی هستند. گل های نر زرد رنگ است و گل های ماده، قهوه ای. گرده افشانی توسط باد صورت می گیرد.

پس از دوران گلدهی، گل های نر فرو ریخته و می افتند و تنها یک محور برهنه نازک از آن باقی می ماند، اما گل های ماده رشد کرده و ضخیم می شوند و در وقت رسیدن میوه ها به شکل یک چماق یا گرز استوانه ای در می آید و به همین علت آن را گرز نیز می نامند.دانه های این گیاه را کرک هایی پوشانیده که شبیه پنبه می باشند و باعث می شود که دانه ها پس از رها شدن به همراه باد به آسانی به اطراف پراکنده شود.

پوشش گیاهی طبیعی برای چرای دام ها

براساس اطلاعات موجود، در حدود 000/424 راس (معادل واحد گوسفندی) دام از تالاب زیبای شادگان برای چرا استفاده می کنند. مقدار کل علوفه چرا شده یا برداشتی از منابع تالاب 39000 تن در سال (معادل علوفه قابل هضم) برآورد می شود.

برداشت نی (برای صنایع دستی و امور ساختمانی)

علاوه بر علوفه، ساقه نی به‌عنوان مصالح مورداستفاده در پوشش سقف ساختمان‌های روستایی و همچنین برای تولید صنایع‌دستی (پرده‌های حصیری) مورداستفاده قرار می‌گیرد. بر اساس اطلاعات موجود در حال حاضر برای این مصارف سالانه حدود 2-3 میلیون ساقه نی برداشت می‌شود.

حیات‌وحش تالاب

خصوصیات لیمنوژیکی مختلف تالاب رمانتیک شادگان تنوع بیولوژیکی را به وجود آورده است که به نوبه ی خود موجب غنای گونه‌های جانوری در فصول مختلف می‌شود و بدین ترتیب غنای اکولوژیکی بی‌نظیری را برای تالاب فراهم می‌آورد که از اهمیت حفاظتی بالایی برخوردار است.

فهرست این تنوع زیستی و پرندگان تالاب شادگان

دوزیستان 3 گونه- خزندگان 9 گونه- ماهیان مردابی 36 گونه- ماهیان دریایی 45 گونه- میگوی دریایی 4 گونه- پرندگان 174 گونه- پستانداران 40 گونه. اهمیت تالاب بیشتر به خاطر تنوع گونه‌های ماهی‌ها و پرندگان آن است. تالاب در فصل زمستان پذیرای جمعیت بالایی از پرندگان مهاجر است که از تالاب جهت زمستان گذرانی، تغذیه و زادآوری استفاده می‌کنند. همچنین تالاب زیستگاه مهمی برای تخم‌گذاری، پرورش و تغذیه گونه‌های متعدد آبزیان می‌باشد. علاوه بر آن گونه های آسیب پذیر، و گونه های در خطر بسیاری را حمایت می کند که شاخص پرندگان تالاب شادگان، اردک مرمری است.

شناسایی گونه های پرندگان تالاب شادگان

اردک مرمری- اکراس آفریقایی- پلیکان خاکستری- فلامینگو- دراج

کلیه پستانداران آبزی استان خوزستان در محدوده تالاب شادگان و خوریات آن مشاهده می شوند گونه های مثل دلفین بینی بطری، دلفین معمولی، وال و... علاوه بر آن در تالاب شادگان گونه شنگ تنها پستاندار آبزی آب شیرین تالاب محسوب می شود. انواع دوپاها، خرگوش، جوجه تیغی، خدنگ کوچک و بزرگ، سمور، انواع موش و حشره خور، شغال، روباه، گرگ، گربه جنگلی و گربه جنگل و انواع خفاش ها

مهم ترین خزنده تالاب از زیر راسته لاک پشت هاست که گونه های دریایی ان در خوریات تالاب شادگان مشاهده و گزارشاتی از تخم گذاری آن ها نیز وجود دارد.

همچنین لاک پشت فراتی که از گونه های در خطر انقراض (EN) فهرست سرخ IUCN می باشد در این تالاب زندگی می کند علاوه بر آن انواع مارها در این منطقه مشاهده شده اند. در مورد آبزیان تالاب باید گفت که حدود 36 گونه ماهی در تالاب شادگان شناسایی شده که مهم ترین آن ها ماهیان شیلاتی اند که ارزش اقتصادی دارند انواع کپور ماهیانی مثل شیربت، گطان، حمری، شلج و ماهیان دریایی نظیر شوریده، هامور، صبور، سنگ سر، صبیتی و... گونه های ماهیان بومی در آب شیرین تالاب شامل حمری، شیریت، بنی، شلج، اسبله (گربه ماهی) و بیاح می باشد.

مسیر دسترسی

دو مسیر برای رسیدن به تالاب معرفی شده است اول بزرگراه اهواز به آبادان و دوم مسیر ماهشهر به شادگان.

اگر امبدا شما اهواز باشد برای رسیدن به این تالاب باید ابتدا وارد بزرگراه اهواز-آبادان شوید و بعد از طی حدود 97کیلومتر به سه راهی دارخوین برسید ، سپس دور بزنید و بسمت راست بروید تا بعد از12 کیلومتر بع روستای صراخیه برسید. این روستا در فاصله 11 کیلومتری شهر شادگان قرار دارد.

چرا تالاب شادگان و روستای صراخیه

این روستا در منطقه ای بکر و در میان آب قرار گرفته است و معروف به ونیز ایران است و همین ها باعث میشود که شمارا راهی صراخیه کند تا بر قایق های چوبی آنجا سوار شوید و گشتی درمیان این روستا داشته باشید.

در گذر از کنار خانه ها و مردمان روستا سبک خاص زندگی سنتی را خواهید دید که برای شما بسیار جالب توجه خواهد بود.

ونیز ایران

در میان آب های تالاب شادگان مردمانی هستند که در روستایی به نام صراخیه خانه های خود را بنا کردند. تفاوت این روستا با دیگر روستاهای ایران بدلیل جریان زندگی در میان آب هاست. برای رفت و آمد در میان این روستا باید سوار قایق شویم و گشت و گذار متفاوتی را تجربه کنیم.

قایق هایی چوبی که در زبان محلی به بَلَم معروفند و نیزار های بلندی که مانند پرده ای در جلوی چشمان شما قرار می گیرد نشان از حضور در روستای صراخیه دارد که با عنوان ونیز ایران بر سر زبان ها افتاده است.

معماری روستا

یکی از چشم انداز های روستا ، خانه هایست از خشت های بزرگ و کوچک با دستان صاحبانشان ساخته شده اند. این خانه ها با مصالح بومی ساخته شده اند و سادگی و صفای خاصی در آنها دیده میشود. از گذشته دور مردمان این روستا با استفاده از مصالحی همچون خشت و کل و نی که دست پر سخاوت تالاب در اختیارشان قرار داده است خانه های خود را میسازند.

فضاهای خانه ها همچون سایر خانه ها می باشد و همه ی فضاها در آن تعبیه شده است. در صراخیه هر کس به شیوه ای خانه ی خود را می سازد. برخی با آجر و بلوک سیمانی و برخی دیگر با گِل. برخی خانه ها نیز در حصاری از نی قرار دارند  که فضای اطراف خانه را مشخص می کند.

بهترین زمان بازدید

بهترین زمان بازدید از صراخیه اواخر پاییز و سراسر فصل زمستان است.

فصل بهار: هوا زودتر از سایر نقاط ایران گرم می شود و اعتدال در اوایل فصل بهار مانند دیگر مناطق وجود ندارد.

فصل تابستان: در تابستان درجه ی حرارت هوا در حد بالایی قرار دارد و هوا بسیار گرم است.

فصل پاییز: اویل پاییز هنوز هوا کمی گرم است اما با رسیدن به اواخر آن و حضور پرندگان مهاجر به جلوه های تماشایی روستا افزوده می گردد.

فصل زمستان : به دلیل هوای مناسب حضور پرندگان در تالاب تداوم می یابد و با نزدیک شدن به بهار بر گرما افزوده می شود.

مردمان صراخیه

در این روستا خبری از زندگی شهری نیست و سادگی در جای جای آن و در میان آب های تالاب موج میزند.

لباس های این مردمان بلند و پوشیده است که حکایت از استحکام سنت های دیرینه در این روستا است.

اهالی روستا به زبان عربی صحبت میکنند و روزی آنها از خود تالاب بدست میاید. مردمان آنجا علاقه خاصی به این تالاب دارند و برای همین به فکر مهاجرت از آنجا نیستند و با سادگی زندگی خود را ادامه میدهند.

پرورش گاومیش یکی از مشاغل روستاییان است و وجود تالاب شادگان، بستر مناسبی برای آن فراهم کرده است.

بازدید از تالاب

وقتی به نزدیکی روستای صراخیه می رسید اولین چیزی که می بینید زنان ماهی فروش هستند که زیر سایبان های حصیری نشسته و منتظر خریدار برای ماهیان خود می باشند. در سمت راست تان امکانات این پایگاه گردشگری قرار دارد. در ابتدا اصلا تالاب را نمی بینید و تصور نمی کنید که در همین نزدیکی امکان قایق سواری وجود دارد. ماشین را در پارکینگ پارک کرده و دوری در اطراف بزنید.

در این مکان مسجد، رستوران و استراحتگاه برای مسافران وجود دارد. دقت کنید که البته خبری از گنبد مسجد نیست و دورتا دور آن با نی پوشانده شده است. یک مضیف هم وجود دارد که از نی و برگ درختان نخل ساخته شده است (مضیف مختص اعراب خوزستان می باشد و مکانی برای پذیرایی از مهمان است. کمی جلوتر در سمت چپ پارکینگ، ایستگاه قایق سواری وجود دارد

قایق های تالاب قایق های موتوری باریکی هستند که آرام آرام شما را در طول تالاب به پیش می برند. عجله نکنید و هر از چندگاهی از قایقران بخواهید تا قایق را نگه داشته و به عکاسی بپردازید.

در ابتدای راه خانه های روستاییان صراخیه در دو طرف شما قرار گرفته است. در حقیقت انگار حیاط خانه همین تالاب است چراکه گاهی دری کوچکی رو به آب وجود دارد که احتمالا برای تردد قایق های خودشان است. در ختان تنومند نخل از حیاط منازل قد علم کرده و سایه انداز زیبایی را حواشی تالاب ایجاد کرده اند. اردک ها و مرغابی ها نیز در گوشه و کنار منازل به چشم می خورند.

تالاب در حقیقت فضایی خور مانند دارد (خلیج کوچک) یعنی محدوده نیمه بسته ای از آب که به خشکی وارد شده است. پس از کمی دیگر که از فضای خانه ها فاصله گرفتید دورتا دورتان را نی زار فرا خواهد گرفت. در محدوده ای از تالاب گاومیش ها را کنار آب خواهید دید که به صورت گروهی بعد از آب تنی در تالاب در حال بیرون آمدن از آب هستند. فضای تالاب فضایی آرام و به دور از هر گونه سر و صدایی است که می توانید با آرامش از آن لذت ببرید.

در قسمت هایی از مسیر قایقرانانی را می بینید که ایستاده بر قایق باریکی به نام "بلم" با چوب های بلندی، به عنوان پارو، قایق را به جلو می رانند. ماهیگیری یکی از معیشت های اصلی مردم این دیار است.

دخانه جراحی بزرگترین تامین کننده آب این تالاب است و بعد از آن نهر بحره که از رودخانه کارون منشعب می شود، تالاب شادگان را تغذیه می کنند. طغیان کارون و مدهای خلیج فارس و بارش های منطقه هم در تامین آب شادگان نقش دارند. تالاب شادگان باقیمانده از تالاب بسیار بزرگی است که زمانی تا هورالعظیم در مرز عراق ادامه داشته و احتمال می رود بخش دور افتاده و جدا شده ای از مجموعه تالاب های گسترده و به هم پیوسته بین النهرین باشد.

در اين تالاب، انواع ماهيان آب شيرين و شور مانند بنی، ‌شيريد، حمری، شانك، ماهي های پرورشی و پرندگانی چون فلامينگو، حواصيل، لك لك،‌ غاز وحشی، اردك،‌گراز،‌و … زيست می كنند. تنها زيستگاه و محل زاد و ولد اردك كركری در جهان اين تالاب است و پرندگانی چون «گيلانشاه خالدار» و «اكراس آفریقایی» نيز از نمونه های بسيار كميابی هستند كه در اين منطقه يافت می شوند.

صنایع دستی شادگان

وی به صنایع دستی منحصر به فرد این شهرستان اشاره مي كند و مي گويد: در شادگان عبابافی و جاجیم بافی رواج دارد. صنایع دستی شادگان هم مانند سایر نقاط این ناحیه از بافت حصیر، بوریا، سبد و امثال آن تشکیل شده و برای تهیه آن از برگ درخت خرما و یا نی های تالا‌ب شادگان استفاده می شود.

در شادگان عبا بافی و جاجیم بافی رواج دارد. صنایع دستی دیگری هم مانند حصیر،بوریا و سبد و امثال آن نیز در روستا تهیه میشود که برای تهیه آنها از برگ درخت خرما و یا نی های تالاب استفاده میشود.

آب و هوای شهرستان شادگان

آب و هوای گرم و مرطوب شهرستان شادگان سبب رواج محصولات گرمسیری در این ناحیه شده است. گندم، خرما و برنج از عمده ترین محصولات کشاورزی منطقه به شمار می روند. دامداری نیز در این شهرستان رواج داشته و انواع فرآورده های لبنی و تولیدات دامی مانند لبنیات، پشم و پوست از محصولات دامی این شهرستان است.

امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

آخرین اخبار