جستجو

گشتی در موزه میراث روستایی گیلان

گشتی در موزه میراث روستایی گیلان
اولین اکوموزه ایران

یکی از دلایلی که می تواند ما را برای سفر کردن وسوسه میکند شناخت فرهنگ و آداب رسوم مناطق مختلف می‌باشد بسیاری از کسانی که به سفر علاقه دارند خانه خود را رها می‌کنند و به شهری دیگر می‌روند تا به فرهنگ و آداب و رسوم مردم آن شهر بیشتر آشنا شوند و چیزهای تازه بیاموزند و با افکار بیشتر انسان‌ها آشنا شوند. آداب لباس پوشیدن، حرف زدن، اجرای مراسم مختلف مانند عروسی، تولد، عزا و ... و حتی شیوه خانه‌سازی همه و همه بخشی جدانشدنی از فرهنگ مردم یک دیار به شمار می‌روند.

موزه میراث روستایی گیلان

استان گیلان یکی از مقاصدی است که آداب‌ورسوم مردم این دیار و شیوه زندگی‌شان به‌ویژه درگذشته نکات جالبی در خود دارد که می‌تواند برای فرهنگ دوستان بسیار جالب باشد  و این دغدغه که ممکن است در کنار همه این زیبایی‌ها باید به خطر فراموش‌شدن این جاذبه‌ها هم اندیشید و به هر نحوی مانع آن‌ها شد. شاید همین دغدغه بود که باعث شد موزه میراث روستایی گیلان شکل  بگیرد.

امروز با ویسمن می‌خواهیم به این موزه سری بزنیم و برایتان بگویم که در این موزه چه می‌گذرد؟ پس اگر علاقه‌مند به فرهنگ گیلانی هستید و یا می‌خواهید با موزه‌ای متفاوت آشنا شوید در ادامه این مطلب با ما همراه باشید....

موزه میراث روستایی گیلان

آشنایی با موزه میراث روستایی گیلان

یکی از موزه‌های متفاوتی که در ایران می‌توان به سراغش رفت، موزه میراث روستایی گیلان است که در پارک جنگلی سروان رشت قرار دارد. این موزه در فضای باز و زمینی به مساحت حدود ۲۶۰ هکتار برپاشده است و تجربه‌ای تازه از موزه گردی را در اختیارتان قرار می‌دهد.

موزه میراث روستایی گیلان

این موزه از دو نظر مورد اهمیت است :

کارشناسان، این موزه را اولین اکوموزه‌ایران می‌دانند؛ یعنی موزه‌ای که بر پایه امکانات، ویژگی‌ها و نیازهای فرهنگی- محیطی منطقه شکل‌گرفته و برای حفظ و ارتقای میراث، طبیعت، تاریخ، فرهنگ و صنعت یک منطقه تلاش می‌کند.

این موزه یک موزه روستایی است؛ یعنی در آن می‌توانید تصاویری از زندگی سنتی‌ را ببینید و با معماری، آداب‌ورسوم،صنایع‌دستی و هنرهای بومی و فضای روستایی آشنا شوید.

موزه میراث روستایی گیلان

درزمانی که به این موزه وارد می‌شوید گویی به روستای بزرگ قدم گذاشته. که در میان طبیعت زیبا و خانه‌هایش رنگ و بویی متفاوت را مشاهده می‌کنید خانه‌های سنتی را در فضای این موزه می‌بینیم و به روستاهای مختلف سر می‌زنیم. با پوشاک و لوازم سنتی گیلانی آشنا می‌شویم و مراحل پخت غذاهای سنتی را می‌بینید و.... که اگر بخواهیم خلاصه آن را بگوییم دنیایی دیگر را در این موزه تجربه می‌کنیم.

موزه میراث روستایی گیلان

موزه میراث روستایی گیلان در کتاب‌ها

این موزه نیز به کتاب‌ها راه‌یافته و برای علاقه‌مندان به آشنایی بیشتر و دقیق‌تر با این موزه می‌توان به منابع موجود مراجعه کرد

برخی از این منابع عبارت‌اند از :

خانه رفیعی، اثر محمود طالقانی (1386):

معرفی نخستین دستاورد علمی موزه درزمینهٔ ثبت شیوه‌های واچینی و دوباره چینی‌خانه‌های سنتی روستایی در جلگه شرق گیلان و شرح گزارش کامل گروه معماری موزه میراث روستایی گیلان در واچینی و دوباره چینی‌خانه رفیعی

بازی‌ها و نمایش‌های سنتی گیلان، زیر نظر محمود طالقانی (1386):

 معرفی تحقیقات و برنامه‌ریزی صورت گرفته برای مستندسازی و مکتوب کردن میراث نانوشته روستایی گیلان

مجموعه میراث معماری روستایی گیلان که دانش طراحی و ساخت مجموعه‌های مسکونی حوزه‌های فرهنگی و معماری ۹ گانه گیلان را در بردارند:

خانه امینی، خانه موسوی، خانه محتشم طلب، خانه بهزادی، خانه موسی زاده، خانه طربی،خانه مرادی، خانه حاجت پور

موزه میراث روستایی گیلان

فرصت خوش‌گذرانی در موزه میراث روستایی گیلان

این موزه فضای بسیار متفاوت دارد که متوانیم در زمان حضورمان در این موزه به فعالیت‌های زیر بپردازیم :

1.بازدید از خانه‌های سنتی

برای بازید از این موزه باید ساعاتی را پیاده‌روی کنیم و خانه‌هایی را ببینیم که از محل صلی خود به این موزه انتقال داده‌شده‌اند و به همان شکل سنتی خود د راین موزه قرارگرفته‌اند. قدمت این بناها بین 65 تا 180 سال می‌باشد و تلاش شده تا در آن‌ها نوع زندگی ،کار،مسکن و صنایع‌دستی بومی گیلان نمایش داده شود

این خانه‌ها در چند بخش به نمایش درآمده‌اند که هر یک بیانگر یکی از حوزه‌های فرهنگی - معماری گیلان هستند و بر اساس عوامل زیست‌محیطی (توپوگرافی، اقلیم و...)، نوع فعالیت کشاورزی، فرهنگ (مذهب، گویش، زبان و...) و نوع معماری بومی روستایی انجام‌شده‌اند.

این 9 حوزه شامل 25 مجموعه مسکونی از 7 روستای گيلان هستند و موارد زیر را دربرمی گیرند:

ساحل غرب :مجموعه مسکونی آصفی

ساحل شرق : مجموعه مسکونی موسوی

جلگه غرب : مجموعه‌های مسکونی محتشم طلب، موسوی، موسی زاده، محمودی، حسنی، حقیقتی

جلگه شرق : مجموعه‌های مسکونی پرمهر، خوش‌نشین کچلام، چنچو، منتظری، میرسیار، رفیعی

جلگه مرکز : مجموعه‌های مسکونی صادقی، مرادی، امینی، دانش، خوش‌نشین بیالوا

موزه میراث روستایی گیلان

کوهپایه غرب : مجموعه‌های مسکونی لطفی و طربی

کوهپایه شرق : مجموعه‌های مسکونی بهزادی، جامع، رستمی

کوهستان غرب : مجموعه مسکونی حاجت پور

کوهستان شرق : مجموعه‌های مسکونی محسنیان و محمدنژاد.

موزه میراث روستایی گیلان

برخی از این خانه‌ها همان‌طور که گفتیم از محل اصلی خود به این موزه انتقال داده‌شده‌اند و شاید برای شما جالب باشد تا بدانید که آن‌ها از کجا آمده‌اند :

خانه طربی از روستای کیش رودبار از توابع فومن

خانه مرادی از روستای نشرودکل از دهستان سنگسر رشت

خانه حاجت پور از روستای ایسبی دول از دهستان شاندرمن ماسال.

خانه موسی زاده از روستای گیلانده تالش

البته در این روستا سعی شده تا یک یا دو اثر برجسته از حوزه‌های استان گیلان به‌صورت نمادین  بازسازی و به همراه عناصر فرهنگی و آداب‌ورسوم آن به نمایش درآید. مسیرهای تعریف‌شده حوزه‌های این موزه با تابلوهای راهنما مشخص‌شده است که بازدیدکنندگان خود کمک می‌کند تا راحت‌تر و بیشتر با گیلان و سنت‌هایش آشنا شوند.

موزه میراث روستایی گیلان

2.گشتی در سایر فضاهای سنتی

هریک از این حوزه‌ها به‌صورت روستا درآمده و حال و هوایی مخصوص به خود رادارند و برای آشنایی بیشتر و لمس کردن این روستاها از نزدیک فضای روستایی، مسجد، کوره زغال گیری سنتی، انبار برنج، تلمبار و طویله و باغچه سبزیجات و کارگاه آهنگری، صیفی‌جات و... هم ایجادشده‌اند

در جلگه مرکزی  مدرسه ، کارگاه آهنگری  و در جلگه شرقی کوره زغال سنتی و مسجد نیز قرار دارند و البته در سه جلگه مرکزی ،شرق ،غرب  قهوه‌خانه سنتی نیز قرار دارد.

موزه میراث روستایی گیلان

در بخش مرکزی سایت ماندابی یا مردابی قرار دارد که به‌صورت یک کشتزار برنج درآمده تا هرساله در آن کاشت و برداشت برنج به‌صورت سنتی انجام شود در این موزه باغ چای ،توتستان و نارنجستان  شکل‌گرفته و نگهداری دام و طیور نیز صورت می‌گیرد تا فعالیت‌های معیشتی روستاهای گیلان را نمایش دهند و ببینده  با فضای روستا بیشتر آشنا شود.

موزه میراث روستایی گیلان

3.خوشمزه‌های موزه

در زمان گردش و بازید از این موزه در جای‌جای آن بوهای خوشمزه‌ای به مشامتان می‌رسد.معروف‌ترین خوراکی‌های خوشمزه‌ای که می‌توانید آن‌ها را امتحان کنید و از طعم آن‌ها لذت ببرید.نان تازه‌ای محلی که در جلوی چشمان شما آماده می‌شود  زنانی گیلکی  که بالباس‌های خوش‌رنگ  زیبا  محلی خود  بر پشت گمج (ظرف سفالین ویژه گیلان) نان‌های سنتی همچون نان برنج، نان خرفه، کاکا و انواع حلواهای محلی آماده می‌کنند البته هنوز تمام نشده در این موزه  پخت آش و برخی دیگر از غذاهای محلی گیلان ازجمله باقلاقاتق، کباب‌ترش، بهارخوابه تره و… هم انجام می‌شود و بوی‌شان سرمستتان می‌کند و خاطره‌ای خوشمزه برایتان رغم میزند.

موزه میراث روستایی گیلان

4.آشنایی با لوازم زندگی و پوشاک گیلان

در خانه‌های این موزه با تزئینات و وسایل کاملاً سنتی  و ابزار کشاورزی  روبرو می‌شوید  و البته که بیشتر این اشیاء را مردم به موزه تقدیم کرده‌اند تا سهمی در زنده نگه‌داشتن سنت‌های خود داشته  باشند.

موزه میراث روستایی گیلان

راهنمایان این موزه لباس‌های محلی بر تن دارند تا کاملاً مناسب باحال و هوای موزه باشد  و آنچه شمارا به وجد  خواهد آورد لباس‌های رنگارنگ و سنتی گیلان است که در موزه برای شما به نمایش گذاشته‌شده.

موزه میراث روستایی گیلان

5.جشنواره‌ها و مراسم

این موزه محلی برای برگزاری برنامه‌های مختلف است و برای زنده نگه‌داشتن فرهنگ بومی گیلانی نیز فعالت می‌کند

ازجمله این برنامه می‌توان به‌ جشنواره‌های نوروزی و تابستانی، جشنواره طبخ چای ایرانی، اجرای کنسرت موسیقی و آوازهای بومی، آیین سنتی شب یلدای گیلان، عروس بران، جشن خرمن، عروس گوله، نوروزی خوانی و... اشاره کرد که هرکدام از آن‌ها در نوع خود دیدنی هستند البته در اینجا بازهای سنتی مانند کشتی گیله مردی ،ورزاجنگ و... نیز برگزار می‌شوند  و محل برگزاری این مراسم‌ها در محل برگزاری نمایش‌های بومی در جلگه شرق می‌باشد ازجمله فعالیت‌های دیگر این موزه معرفی مفاخر استان نیز می‌باشد.در این موزه شما به دنیایی  دیگری  می‌روید که در آن می‌توانید زندگی بومیان گیلان را لمس کنید.

موزه میراث روستایی گیلان

6.بازارچه و نمایشگاه‌ها

در روزهایی تعطیل و ایامی که بازدید از موزه افزایش می‌یابد، نمایشگاه و بازارچه صنایع‌دستی، عکس و نقاشی، دستاوردهای معماری، پوشاک محلی و سفره‌ گیلانی نیز در محوطه برپا می‌شود تا بر جذابیت  این موزه اضافه شود  .

7.نمایشگاه معماری موزه میراث روستایی گیلان

به‌طورقطع بازسازی 27 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه شرق سفیدرود و 14 سازه مربوط به حوزه فرهنگی و معماری جلگه مرکزی به این راحتی‌ها نبوده و خودکاری بزرگ به‌حساب می‌آید و شما با دیدن این سازه‌ها این سئوال در ذهنتان شکل می‌گردد این کار چگونه صورت گرفته است؟

در پاسخ به این سئوال شما باید بگوییم که در این موزه هرازگاهی به مناسبت‌های مختلف نمایشگاهی برگزار می‌شود و عکس‌ها و نقشه‌های معماری سازه‌های روستای استان گیلان در آن به نمایش گذاشته می‌شود و به شما می‌توانید در این نمایشگاه‌ها با سازه‌ها و خانه‌های منتخب دیگر نیز آشنا شوید و از روش واچینی، حمل‌ونقل اجزای ابنیه و مراحل دوباره چینی آن‌ها اطلاع یابید.

موزه میراث روستایی گیلان

8.عکاسی بالباس‌های سنتی

این موزه در نوع خود به‌قدری زیبا و دیدنی است که بازدیدکنندگان خود را وسوسه می‌کند تا به ثبت تصویر و شکار تصاویر با دوربین و یا گوشی خود بپردازند. این می‌خواهد از کار خود بیشتر لذت ببرید به بخش لباس‌های سنتی بروید و تن‌پوش بومی گیلانی‌ها را تن کنید و با همین لباس‌های زیبا  تصاویر جذاب‌تر  به ثبت برسانید گشت‌وگذار با این لباس‌های زیبا در این موزه بسیار جذاب‌تر خواهد بود.

موزه میراث روستایی گیلان

9. بازدید از موزه مشاهیر گیلان

ساختمانی در موزه میراث روستایی گیلان به نام موزه مشاهیر گیلان قرار دارد که مساحت آن حدود 365 مترمربع است و در این ساختمان که دارای سه‌طبقه می‌باشد می‌توانید تندیس‌های از بزرگان این خطه زیبا را ببینید و با این مشاهیر بیشتر آشنا شوید.

10. خرید صنایع‌دستی

کارگاه ساخت صنایع‌دستی که در این موزه قرار دارد به شما این امکان را می‌دهد تا از نزدیک با طرز تهیه صنایع‌دستی این استان بیشتر آشنا شوید  و بتوانید کالاهای اصیل خریداری نمایید.

موزه میراث روستایی گیلان

 ازجمله کارگاه‌های که در این موزه برپا هستند می‌توان به حصیربافی، کوزه‌گری، آهنگری و… اشاره کرد.

موزه میراث روستایی گیلان

امکانات موزه میراث روستایی گیلان

در این موزه امکاناتی در اختیار گردشگران قرارگرفته که عبارت‌اند از :

  • سرویس بهداشتی
  • مسجد
  • رستوران و چایخانه
  • فروشگاه‌های صنایع‌دستی
  • غذاها و خوراکی‌های محلی

موزه میراث روستایی گیلان

ساخت موزه :

بعد از زمین‌لرزه شدید رودبار بود که دکتر محمود طالقانی به فکر احداث این موزه افتاد یک مجموعه مطالعاتی تحت عنوان "اثرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زلزله" به راه انداخت و بررسی‌هایش را آغاز کرد و.... در اوایل سال 1381 بود که مطالعات مقدماتی ایجاد موزه میراث روستایی گیلان تحت نظر دکتر طالقانی شروع شد. عمده‌ترین بخش‌های این مطالعات مکان‌یابی موزه و شناسایی حوزه‌های فرهنگی– معماری گیلان بود که تا پایان سال 1383 به انجام رسید و از بین گزینه‌های موجود، پارک جنگلی سراوان انتخاب شد چراکه دریکی از پرترددترین جاده‌های شمال کشور قرار داشت و از توپوگرافی مناسب و زیرساخت‌ها در نزدیکی آن برخوردار بود. درنهایت 253 هکتار از بخش مرکزی این پارک 1480 هکتاری را در نظر گرفتند و سایت موزه میراث روستایی گیلان جای مناسبی یافت. حدود 45 هکتار از مساحت موردنظر، برای احداث مجموعه موزه‌ای در نظر گرفته شد.

و حوزه‌های فرهنگی معماری گیلان در مرحله بعد تعریف شد و بعدازآن هرگونه ،یک نمونه قابل‌انتقال پیدا کردند و منطبق بر شاخص‌های موزه بود  و بعد قرار شد تا مصالح نمونه اصلی خانه را از مکان‌های موردنظر به محل موزه انتقال دهند و دوباره آن‌ها را بچینند

در این مرحله چند کار مهم صورت گرفت: شناسایی بناهای سالم روستایی با قدمت بالا، خریداری از مالکان و حمل قطعات اصلی و چوبی به محل موزه.

در سال 1383 عملیات ساختمانی موزه آغاز و در اردیبهشت 1384 به فاز اجرایی خود رسید که اولین کارگاه آن به نام روستای جلگه شق راه‌اندازی شد و بعد از یک سال  افتتاح گردید  و در این زمان 28 مجموعه مسکونی دوباره چیده شدند که عبارت بودند از 85 سازه متشکل از خانه‌ها و بناهای جانبی، متعلق به 9 روستای مربوط به زیر حوزه‌های فرهنگی- معماری گیلان. این موزه به‌صورت حوزه به حوزه تکمیل و بعد از تکمیل شدن حوزه‌ها امکان بازدید از آن برای مردم به وجود آمد

مراحل بعد این پروژه عبارت بودند از:

اردیبهشت 1387: اتمام ساخت فاز دوم، روستای جلگه‌ مرکز، زدن کلنگ فاز سوم به نام روستای جلگه‌ غرب

شهریور ١٣٨٧: زدن کلنگ فاز چهارم یعنی روستای کوهپایه‌ غرب

خرداد ١٣٨٨: افتتاح فاز سوم و چهارم، آغاز عملیات اجرایی فاز پنجم، روستای کوهستان غرب

خرداد ١٣٨٩: افتتاح فاز پنجم، روستای کوهپایه شرق و ششم، روستای کوهستان غرب، افتتاح ساختمان خانه پژوهشگران و بازارچه صنایع‌دستی در روستای جلگه شرق، زدن کلنگ فاز هفتم یعنی روستای کوهستان شرق و کارگاه مدرسه روستای جلگه مرکز.

اردیبهشت ١٣٩٠: افتتاح دو مجموعه مسکونی به نام‌های حسنی و حقیقتی از روستای جلگه غرب و دو مجموعه مسکونی بهنام‌های بهزادی و جامع از روستای کوهپایه شرق

اردیبهشت ١٣٩١: افتتاح مدرسه در روستای جلگه مرکز

خردادماه 1393: آغاز بهره‌برداری از روستای کوهستان شرق و ساختمان دفتر فنی و پشتیبانی (اداری) موزه

اردیبهشت 1395: افتتاح روستاهای ساحل شرق و غرب موزه

اردیبهشت 1397: افتتاح ساختمان موزه مشاهیر گیلان در سایت موزه میراث روستایی گیلان

البته باید این نکته را نیز بگوییم که ساخت بناهای اولیه ساختمان‌ها و همچنین محوطه موزه را، مهندس میر یوسفی بر عهده داشتند و به‌عنوان نخستین سرپرست کارگاه شناخته می‌شوند و گفته می‌شود که در آینده قرار است میراث مازندران و گلستان نیز در همین موزه به نمایش درآیند.

موزه میراث روستایی گیلان

راه دسترسی

آدرس: استان گیلان، کیلومتر ١٨ آزادراه رشت- قزوین، نرسیده به پلیس‌راه، جاده‌ سراوان- فومن

موزه میراث روستایی گیلان

دسترسی به این موزه بسیار راحت است. کافی است خودتان را به جاده قزوین -رشت برسانید و ازآنجا وارد جاده سروان - فومن شوید. تابلوی موزه به شما راه را نشان خواهد داد.

موزه میراث روستایی گیلان

اطلاعات بازدید

زمان بازدید: همه‌روزه از ساعت 09:00 تا 16:30

دیدنی‌های اطراف

دریاچه سقالکسار - 16.8 کیلومتر

پارک سراوان - 5 کیلومتر

برچسب ها : گیلان
امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.