مازاری کاران یا حناسازان یزد

مازاری کاران یا حناسازان یزد
99-4-29 مازاری کاران یا حناسازان یزدی تا پیش از این جمله محصولاتی مانند روناس، سدر، وسمه و ادویه جات را وارد بازارهای قاره کهن آسیا می کردند، اما با اختراع آسیاب های صنعتی، بازار آنها نیز از رونق پیشین افتاد. عدم مقاومت حنا در برا...

میهمان مازاری کاران یزد

کارگاه های مازاری یزد که امروزه آنها را حناسازان می نامند، در گذشته ای نه چندان دور، محصولات متنوعی را راهی بازارهای آسیا می کردند، از جمله روناس، سدر، وسمه و انواع ادویه جات رنگارنگ از محصولات این کارگاه ها بودند. اما با روی کار آمدن آسیاب های صنعتی، بازار مازاری ها از رونق افتاد. امروزه مازاری ها با گردونه های بزرگ سنگی شان تنها برگ های سبز حنا که تحمل حرارت آسیاهای صنعتی را ندارند، می سایند. اگر مقاومت حنا در برابر حرارت، بالا بود می توان گفت که تا به امروز اثری از کارگاه های مازاری یزد به جا نمی ماند. محصول نهایی مازاری ها، کیسه های کتانی پر شده از پودر سبز رنگ حناست که نه تنها در مراسم حنابندان در دست و پای عروس و داماد می نشیند که به خاطر مقاوم کردن پوست در برابر آب، بر دست و پای نانوایان، رنگرزان و شالیکاران شمالی و ماهیگیران جنوبی نیز می نشیند. در این گشت و گذار به فضای اسرارآمیز مازاری ها که با گردی از حنای سبز احاطه شده اند، سری خواهید زد و مرغوب ترین نوع پودرهای سبز رنگ حنا نیز نصیب تان خواهد شد.

راسته حناسابان

کمتر از 100سال پیش، بیشتر مازاری های یزد در نزدیکی تکیه امیر چخماق شهر یزد تجمع داشتند. اما امروزه بیش از دو یا سه کارگاه را نمی توان در نزدیک این تکیه پیدا کرد.

امروز بزرگ ترین اجتماع کارگاه های حناسابان را باید در راستای کوچه مازاری ها دید. این کوچه در خیابان آیت الله کاشانی و در نزدیکی تقاطع این خیابان با خیابان مجاهدین قرار دارد. در درازای این کوچه می توانید به 12 کارگاه مازاری سرک بکشید و مرغوب ترین پودرهای سبز حنا را با نازل ترین قیمت ها تهیه کنید. اگرچه این کارگاه ها در حال حاضر تنها برگ حنا می سابند اما در کنار بسته های حنا، محصولاتی همچون وسمه، سدر و ادویه نیز به مشتریان عرضه می شود. در کوچه مازاری ها هر بسته نیم کیلویی حنا و وسمه و سدر با قیمتی نزدیک به هم به فروش می رسد. معروف ترین و شناخته شده ترین مازاری های این کوچه، مازاری عاشق مدینه، جوشن و مسیح هستند. با این حال از هر کدام از مازاری های این کوچه که خرید کنید، ضرر نخواهید کرد.

همسفر برگ های حنا

در کارگاه حناسابی می توانید از ابتدا تا انتهای کار تهیه پودرهای حنا را به شیوه سنتی ببینید.

اولین کار برای تهیه پودر حنا، آسیاب کردن برگ های آن است.

حنا در مزرعه

مرغوب ترین برگ های سبز حنا از مزارع حنایی که در استان کرمان تا ایران شهر در سیستان و بلوچستان گسترده شده اند، به دست می آید. برگ های حنا بر درخت هایی به ارتفاع پنج تا هفت متر می رویند و در سه نوبت چیده و جمع آوری می شوند. چین اول در فصل تیرماه انجام می شود. برگ هایی که از این چین به دست می آیند با آن که کم رنگ تر از برگ دیگر چین ها هستند اما رنگ دهی بهتری دارند. چین های بعدی در شهریور ماه و آبان ماه انجام می شود.

حنا در مازاری:

نخستین ابزار مازاری که انتظار برگ های چیده شده حنا را می کشد، گردونه بزرگ سنگی است. هر گردونه شش تا 10 تن وزن دارد. برگ های سبز به وسیله کارگران پاسنگی روی سکوی آسیا پهن می شوند و موتورهای برق به راه می افتند و گردونه های سنگی را به حرکت در می آورند. پیش از اینکه موتورهای برقی پا به مازاری ها بگذارند، چرخاندن سنگ های آسیا وظیقه اسب، شتر یا گاوهای مازاری بود. وقتی موتورهای برق پا به مازاری ها گذاشتند، هم سرعت کار بالا رفت و هم کیفیت محصول پودر حنا به حد مطلوب. موتورهای برق باید چهار ساعت دور سکو بگردند تا کیفیت پودر حنا به حد مطلوب برسد. البته برای بالا بردن کیفیت رنگ دهی و تأثیرات تقویتی محصول نهایی در این مرحله تخمه آفتاب گردان یا کرچک هم به برگ های حنا اضافه و زیر گردونه های سنگی می رود.

حنا در بسته های کتانی:
محصولی که از سکوهای مدور مازاری به دست می آید، الک می شوند تا ساقه و اضافات از پودرهای سبزرنگ جدا شوند. وقتی الک ها شروع به کار می کنند، تمام فضای مازاری را غبار سبز پر می کند. حنای از الک گذشته سهم بسته های کتانی می شود. این بسته ها به با سابقه ترین کارگران مازاری که «خلیفه» نام دارند سپرده می شوند تا دهان شان دوخته شود و نام و نشان کارگاه به کمک مهرهای چوبی بر آنها نقش ببندد.

ناهید تیزچنگ امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.