مدرسه ای برای همه طبقات

مدرسه ای برای همه طبقات
99-4-30 مدرسه علمیه در نزدیکی میدان بهارستان، از نخستین مکان هایی که شیوه تدریس درس و آموزش مدرن را رواج داد. دبیرستانی که تولدش پیش از تأسیس وزارتخانه آموزش و پرورش است و خاطره فراموش شده شروع آموزش و پرورش مدرن در ایران را در سی...

مدرسه علمیه، از نخستین مکان هایی که درس و مشق مدرن را رواج داد

بوی کتاب و دفترهای نو که با صدای مدرسه همراه می شود، خاطره مشترک اولین روز مهرماه است؛ یعنی بعد از سه ماه تعطیلی، درهای مدرسه برای 9 ماه به روی دانش آموزان گشوده خواهد شد. برخی از این مدرسه ها که در مسیر هر روزه خیلی از ما قرار گرفته اند، ماجراهایی کمتر شنیده شده و خوانده شده در خود پنهان کرده اند. یکی از این مدرسه ها، «مدرسه علمیه» است که تابلوی آن در خیابان جمهوری چند قدم آن طرف تر از میدان بهارستان جای گرفته است. دبیرستانی که قدمت نام آن از تاریخ وزارتخانه آموزش و پرورش نیز بیشتر است و خاطره فراموش شده شروع آموزش و پرورش مدرن در ایران را در سینه خود حمل می کند.

در مدارک رسمی، تأسیس مدرسه علمیه سال 1277 خورشیدی (1315 قمری) ثبت شده است. تا چند سال قبل تر از این تاریخ یعنی حدود سال های 1272 خورشیدی، دارالفنون تنها مرکز علمی مدرن برای آموزش علوم تازه بود، اما دارالفنون که مانند سلطنت ناصرالدین شاه داشت به 50 سالگی خود می رسید نه تنها برای جامعه رو به ترقی آن روز ایران کافی نبود، بلکه کفاف نیاز تحصیلی دانش آموزان را نیز نمی داد. در دارالفنون دروس تکمیلی تدریس می شد و دانش آموزان بریا آموختن درس های مقدماتی مانند خواندن و نوشتن و حساب و کتاب نمی توانستند به آن متکی باشند. از سوی دیگر بچه های طبقات فقیر جامعه نیز تحصیل می خواستند اما خرج تحصیل در دارالفنون زیاد بود.

«میرزا حسین تبریزی» معروف به «رشدیه» نخستین کسی بود که با سختی تمام سعی کرد تا مدرسه های مقدماتی را راه اندازی کند؛ مدرسه هایی که او برای راه اندازی آنها گروهی از چهره های تحصیلکرده را دور هم جمع کرد تا در سال 1275 خورشیدی، انجمنی به اسم انجمن معارف شکل بگیرد. انجمن معارف نخستین و مهم ترین انجمن فرهنگی بود که به تأسیس مدارس جدید دست زد. این انجمن با هدف سامان بخشیدن به وضعیت مدارس جدید و اشاعه فرهنگ نو تشکیل شد.

«احتشام السلطنه» از موسسان انجمن در خاطراتش عدم بازدهی مطلوب دارالفنون و بالا بودن هزینه تحصیل در آن برای اقشار متوسط و فقیر و همچنین نیاز به مراکز جدیدی را که جایگزین سیستم مکتبخانه ای شوند، از اهداف تشکیل انجمن معارف دانسته است.

مدرسه علمیه در هفتمین جلسه انجمن شکل گرفت. آمده است که پس از رسیدگی به اختلاف رشیده و هیئت امنای دبستان او، تصمیم بر این شد ه احتشام السلطنه و «علی خان ناظم العلوم» مأمور یافتن مکانی برای گشایش مدرسه ای تازه شوند. همزمان با هشتمین جلسه انجمن معارف، مدرسه علمیه آغاز به کار کرد و به سرعت با استقبال عمومی رو به رو شد. در این مدرسه حتی کودکان فقیر می توانستند بدون پرداخت هزینه مشغول به تحصیل شوند.

این مدرسه تحت ریاست احتشام السلطنه در محلی که پیش تر خانه «شمس الدوله» (از همسران ناصرالدین شاه) بود و در خیابان پشت شهرداری (حوالی میدان توپخانه) قرار داشت، شروع به فعالیت کرد. مدرسه دارای دو قسمت «ابتدایی» و «علمی» بود؛ بخش ابتدایی چهار کلاس و بخش علمی یا متوسطه سه کلاس داشت. بخش ابتدایی خود از دو بخش رایگان و غیر رایگان تشکیل می شد. بخش رایگان، آن چنان با استقبال عمومی رو به رو شد که یک سال بعد از مدرسه جدا شد و با نام «شرف» در محل سنگلج به کار خود ادامه داد. علمیه در سال 1276 خورشیدی از خانه «شمس الدوله» به خانه «شمس العلما» در خیابان لاله زار منتقل شد و ریاست آن را هم «علی خان ناظم العلوم» برعهده گرفت. این مدرسه در طول صد و چند سال با حفظ نام در مکان هایی از جمله منزل «علاء الملک» در خیابان خانقاه (صفی علیشاه)، خیابان اکباتان و باغ نگارستان در میدان بهارستان مستقر شد. سرانجام در سال 1316 خورشیدی مدرسه علمیه ضمیمه دانشسرای عالی شد و ساختمان آن به خیابان پشت مجلس شورای ملی انتقال یافت. مدرسه تا سال تحصیلی (81-1380) در همین محل دایر بود تا اینکه در این تاریخ به انتهای خیابان جمهوری در حوالی بهارستان منتقل شد.

ناهید تیزچنگ امتیاز به خبر :

ارسال نظرات

نام

ایمیل

وب سایت

تصویر امنیتی
کد امنیتی را وارد نمایید:

نظرات شما

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.